Ik heb niks te verbergen . nl
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, artikel 8
Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie.

Reactie op radio-interview met Pieter Cobelens

De verdachten van de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs waren bekend bij de Franse inlichtingendiensten. Wat betekent dat precies? We vragen het aan generaal-majoor b.d. Pieter Cobelens.

Cobelens (61) gaf tot 2011 leiding aan de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en was daarvoor directeur operaties bij Defensie.

  1. Wat gebeurt er precies met mogelijke aanslagplegers die 'in beeld' zijn bij de veiligheidsdiensten?
    Als personen eenmaal op een lijst van verdachten staan, is alles mogelijk. Afluisteren, mails checken, ze op straat volgen en in de gaten houden. Alles. Het is net als bij James Bond. Alleen de mooie dames en de license to kill komen in het echt niet voor. Het is een arbeidsintensief proces dat veel geld kost. Je kunt het je niet permitteren om iedereen op de lijst te zetten. Daar moet je een goede reden voor hebben.
  2. Hebben de Franse inlichtingendiensten fouten gemaakt?
    Dat is moeilijk om op afstand te zeggen. Maar het is een groot land met een grote islamitische bevolking. Ze zullen zich de haren wel uit de kop rukken dat het niet is gelukt om de aanslag te voorkomen. Als je hoort dat er maar twee beveiligers waren en dat het mogelijk was om de code van de deur te ontfutselen, dan kun je je wel afvragen of het allemaal wel goed genoeg is geweest.
  3. Moeten we ons zorgen maken in Nederland?
    Ik denk van wel. De antiterreurbaas Dick Schoof doet het goed, maar het dreigingsniveau is niet voor niets substantieel, wat betekent dat de kans op een aanslag reëel is. We zijn een kwetsbare samenleving. We wonen dicht op elkaar. Maar we zijn ook verantwoordelijk voor elkaar. De overheid kan het zeker niet alleen.
  4. Wat kunnen Nederlanders dan zelf doen?
    Het helpt om waakzaam te zijn. Als er een auto met vreemde kentekens in de straat staat. Als de beveiliger van je werk voor de zoveelste keer nauwelijks naar je toegangspas kijkt. Ook kan het helpen om goed na te denken over afspraken in je agenda. De redactie van Charlie Hebdo werd overvallen tijdens een vergadering. Die is vaak op dezelfde tijd. Maar regelmaat is snoep voor terroristen.
  5. Pakt de overheid teruggekeerde Syriëgangers goed aan?
    Dat kan ik niet beoordelen. Maar teruggekeerde jihadisten horen hier niet thuis, in dat opzicht ben ik het eens met de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb. We moeten ze niet opvangen, maar ze moeten wegwezen. Vergeet niet: ze komen uit een omgeving waar gemoord wordt. Alle normen en waarden moeten weer worden bijgesteld aan het boodschappen doen in de Kalverstraat. Ze moeten lief zijn tegen vrouw en kind en als er een klap valt niet meteen gaan moorden.
  6. Moet de Nederlandse overheid meer maatregelen treffen?
    De privacyregels zorgen ervoor dat veiligheidsdiensten kostbare tijd verliezen. Er worden allemaal barrières opgeworpen om verschillende databases met elkaar te verbinden. Dat kost tijd. En tijd is veiligheid. Het is hier onmogelijk om te zoeken in een centrale database. Het moet sneller en makkelijker worden om gegevens van de Belastingdienst, trajectcontroles en beveiligingscamera’s met elkaar te verbinden. Maar in Nederland is men doodsbenauwd dat privégegevens op straat belanden.
  7. Maar deze maatregelen zullen ten koste van de privacy gaan?
    Het is kiezen tussen veiligheid of de bescherming van persoonsgegevens. Als je de pakkans wilt vergroten van mensen die iets aan het plannen zijn dan moet je de verschillende gegevens snel kunnen combineren. Dan is de kans dat je hem tijdig in het vizier krijgt een stuk groter dan wanneer je eerst een handtekening moet vragen om hem te mogen afluisteren. We zijn een procedureland en procedures werken in dit geval belemmerend.

RTL Nieuws


Geachte heer Cobelens,

Graag wil ik reageren op een aantal uitlatingen van u bij Radio EenVandaag en beschreven in een artikel op de website van RTL nieuws. Want hoewel ik uitga van uw beste bedoelingen, doet u met uw uitlatingen naar mijn idee meer kwaad dan goed. U doet met uw uitlatingen aan angstzaaierij en geeft een verkeerd beeld van de verhoudingen tussen veiligheid en privacy en daarmee is niemand gebaat. Ik zal hieronder het een en ander toelichten.

Met uw artikel suggereert u dat we niet veilig genoeg zijn in dit land. De veiligheidsdiensten zouden meer bevoegdheden moeten krijgen, burgers moeten waakzamer zijn en privacy zit daarbij alleen maar in de weg. Uiteraard is het verschrikkelijk wat er gebeurd is in Parijs, maar uw reactie is er meer een van emotie dan van gezond verstand. We zijn namelijk veilig genoeg in dit land. Want de kans dat ik kom te overlijden bij mijn dagelijkse bezigheden is extreem laag. Natuurlijk zijn er allerlei risico’s, maar die horen bij het leven. Zo zijn er de risico’s in het verkeer, risico’s bij sporten en uitgaan, risico’s met betrekking tot eten en drinken en nog veel meer. Daarbij hoort ook het risico om te worden gedood bij een terroristische aanslag. Maar laat dat risico nou een van de laagste in het rijtje zijn. Jaarlijks hebben we vele honderden doden in het verkeer, maar dat komt niet meer uitgebreid in het nieuws. Want hoewel het verliezen van een geliefde in het verkeer natuurlijk tragisch is, hebben we allemaal de risico’s die horen bij het deelnemen aan het verkeer geaccepteerd.

Ik snap dat het omkomen als gevolg van een terroristische aanslag door de meeste mensen wordt gezien als iets dat verschrikkelijker is dan het omkomen door, bijvoorbeeld, een sportongeval. Zeker de media draagt hieraan bij door over een aanslag uitgebreid en sensationeel te berichten. Ook zullen mensen in een terroristische aanslag iets meer zien dan alleen een aanslag op een aantal mensenlevens. Het is ook een aanslag op de vrijheid. Maar dat laatste is alleen het geval als we dat toestaan. Het aantal slachtoffers na een aanslag of een verkeersongeluk is een gegeven, maar de impact van beide is iets wat je mede zelf bepaalt. Bij een aanslag wordt dat onder andere bepaald door de maatregelen die getroffen worden om een toekomstige aanslag te voorkomen.

Natuurlijk moeten de veiligheidsdiensten en politie bepaalde bevoegdheden hebben om hun werk goed te kunnen doen, maar naar mijn idee moet daarbij niet alles geoorloofd zijn. We moeten proberen om aanslagen te voorkomen, maar niet ten kosten van alles. Stel je voor als we gingen proberen om alle verkeersongelukken te voorkomen, koste wat het kost. Gaan we dan een helm in de auto verplichten? Alle auto’s voorzien van stootkussens? Een maximum stellen aan de hoeveelheid auto’s op de weg? De maximum snelheid verder verlagen naar bijvoorbeeld 50 km/u? Met helikopters boven de weg patrouilleren en iedereen die zich niet aan de regels houdt eruit plukken? Dat wordt geen prettige en werkbare situatie. Natuurlijk moeten mensen op een veilige manier kunnen leven in dit land. Maar bepaalde risico’s accepteren is noodzakelijk om het leven leefbaar en aangenaam te maken. Risico’s horen bij het leven.

Om deze redenen heeft het totaal geen zin om extra waakzaam te zijn, je zorgen te maken als een vuilnisbak op een verkeerde dag buiten staat of als een vreemde auto in de staat geparkeerd staat. Om de simpele reden dat het de moeite niet waard is. Het niet inleveren van persoonlijke vrijheden zal ook niet per se leiden tot eenzelfde situatie als in Frankrijk. Want omgekeerd, met het inleveren van persoonlijke vrijheden kan de overheid geen garantie bieden op het voorkomen van een aanslag. Momenteel is het grootste probleem bij de veiligheidsdiensten en de politie de beschikbaarheid van voldoende personeel en niet de beperkingen vanuit privacywetgeving. Oproepen tot meer bevoegdheden voor veiligheidsdiensten en minder privacy voor de burgers biedt daarom alleen maar schijnveiligheid en maakt de situatie alleen maar slechter.

Met vriendelijke groet,
Hugo Leisink


Geachte Heer Leisink,

Ik constateer dat we het hartgrondig oneens zijn. Hetgeen mij enigszins verbaast als ik lees hoe u zich sterk maakt voor een betere beveiliging van IT. Ook dat laatste is een middel met preventieve werking, teneinde (internet) leed te voorkomen. We hoeven geen helm in de auto te dragen, maar mijn generatie heeft nog de auto meegemaakt zonder kreukzones en airbags. Dat heeft toch echt geholpen is gebleken. Met alle respect voor uw vergelijking met sportongevallen en de vaststelling dat mijn argumentatie op emotie is gebouwd wellicht het volgende; In mijn dienstperiode heb ik de laatste 14 jaar tientallen keren conflictgebieden bezocht waar moord en doodslag aan de orde van de dag waren, waar jonge kinderen van kleinsaf werd geleerd dat het worden van zelfmoordenaar het hoogste goed is. Waar ongeletterde Imams (u leest het goed) de enige educatie in Pakistaanse Madrasses is en waar wordt geleerd dat het westen en haar religie verderfelijk is en moet worden vernietigd. Mijn mening; eerste de veiligheid van Nederland en dan het individu. Of denkt u wat aan privacy te hebben na de dood?

Met vr gr
Pieter Cobelens


Geachte heer Cobelens,

Hartelijk dank voor uw reactie. Ik waardeer het enorm dat u de tijd en moeite heeft genomen om mij van een reactie te voorzien. Graag wil ik ook hier weer op reageren. Niet met het doel om u te overtuigen van mijn mening, maar om een discussie te hebben over het onderwerp. Ik merk dat veel mensen de discussies over veiligheid en privacy lastig vinden. Wellicht dat hen dit helpt om daarover een mening te vormen.

Vanuit mijn dagelijkse werk (momenteel als information security officer) maak ik mij inderdaad sterk voor een betere IT beveiliging. Echter, waarin mijn insteek verschilt met die van de Nederlandse overheid is dat ik me richt op de oorzaak van de problemen en de overheid naar mijn idee zich teveel richt op de gevolgen ervan. In mijn werk zie ik regelmatig nog dat mensen dezelfde fouten maken als twintig jaar geleden. Hoewel het internet vol staat met informatie over wat er allemaal fout kan gaan, hoe dit voorkomen kan worden en hoe hackers misbruik maken van deze fouten, zijn er vele IT-ers die niks met deze informatie doen en kwetsbare software en hardware blijven opleveren. Zolang daar niks in verandert kan een minister van Justitie en Veiligheid allerlei wetten blijven maken over terughacken, bewaarplichten en meldplichten, maar zal er niks verbeteren. Het blijft dan dweilen met de kraan open. Voor de functie van arts en advocaat zijn er allerlei diploma’s nodig, terwijl iedereen zichzelf IT-er kan noemen en als dusdanig aan de slag kan gaan. De laatste tijd hoor je allerlei geluiden over dat we zelfs kinderen moeten leren programmeren, zodat zij later beter overweg kunnen met de computer. Omdat dit nooit gedegen programmeercursussen zullen zijn neem ik aan dat ik u niet hoef te vertellen waar dit volgens mij alleen maar toe zal leiden.

In uw reactie beschrijft u uw ervaringen vanuit conflictgebieden. Met alle respect voor wat u daar heeft meegemaakt, maar Nederland is geen Midden-Oosten. Nederland is geen conflictgebied. Natuurlijk is Nederland wel degelijk kwetsbaar voor een aanslag, maar die kwetsbaarheid neem je nooit weg. Voor elke maatregel die de overheid verzint is er wel een omweg te verzinnen. En een maatregel die de kans op een aanslag verkleint heeft vaak ook negatieve gevolgen, een impact op de vrijheid en de privacy bijvoorbeeld. Helaas is het ook nog zo dat veel van die maatregelen slechts schijnveiligheid bieden. Neem nou het verbod op waterflesjes in vliegtuigen en de vingerafdruk in paspoorten. Het vliegen is voor veel mensen ondertussen zeer onprettig geworden, maar het vloeistofverbod heeft de kans op een aanslag niet verkleint. Immers, treinstations, winkelcentra, theaters, etc zijn totaal onbeschermd. Een beetje nadenkend terrorist pleegt gewoon daar z’n aanslag. Echter, dat we daar nog steeds geen aanslag hebben gehad, moet genoeg zeggen over de daadwerkelijke terroristendreiging in dit land. Daarnaast heeft de vingerafdruk in de paspoorten nog niet geleid tot de aanhouding van een terrorist, maar voelen veel mensen zich wel als een crimineel behandeld door de overheid.

Wat belangrijk is bij het nemen van veiligheidsmaatregelen is om te bepalen of het de moeite allemaal waard is. Wegen de negatieven bijwerkingen het op tegen de verkregen extra veiligheid? Bij de airbag en de kreukelzone is dat zeker het geval. De extra kosten voor de extra veiligheid vinden mensen blijkbaar prima. Bij een verplichte helm in de auto en het limiteren van het aantal auto’s op de weg zal dat naar mijn idee niet het geval zijn. Wat er naar mijn idee mis gaat bij alle maatregelen die de privacy aantasten is dat de overheid deze doordrukt zonder daarbij na te gaan of deze voor de bevolking wel acceptabel zijn. Omdat privacy namelijk een persoonlijk iets is, is het niet aan de overheid om te bepalen over een maatregel wel of niet de privacy schendt. Zeker met privacy-aantastende maatregelen die alleen maar schijnveiligheid bieden vind ik dat een zeer slechte zaak. Want privacy is zeer belangrijk. Privacy is namelijk een gevoel van vrijheid die jou maakt tot wie je bent, waardoor jij kan zijn wie je graag wilt zijn, waardoor je niet geremd wordt in het vormen van meningen en het kunnen uiten ervan, waardoor jij je creativiteit kan ontplooien zodat jij als mens tot je recht komt. Zonder dit gevoel kan iemand niet volledig zichzelf zijn. Zonder privacy kan iemand dus geen volwaardig mens zijn.

Uitgaan van eerst de veiligheid van Nederland en dan pas het individu is precies de aanpak die naar mijn idee zal leiden tot een politiestaat. En wat hebben we aan een zeer veilig land waarin alle risico’s tot het absolute minimum zijn teruggebracht, maar waarin niemand zich meer prettig, vrij en zichzelf voelt? Vergeet niet dat Nederland voor een belangrijk deel gevormd wordt door de verzameling van alle individuen in dit land.

Met vriendelijke groet,
Hugo Leisink

P.S.
Heeft u er bezwaar tegen als ik uw reactie(s) openbaar maak?


Geachte Heer Leisink,

Ik heb geen bezwaar tegen het openbaar maken van mijn antwoorden. Een verdere discussie lijkt mij weinig vruchtbaar, gezien de aannames die u doet betreffende de maatregelen van de overheid en de conclusies die u daar uit trekt. Ik hoop dat u op het gebied van IT veiligheid zorgvuldiger te werk gaat. Immers de grootste kwetsbaarheid van ons land is nu net gelegen binnen het cyber domein. Wellicht ontmoeten we elkaar een keer en kunnen dan 'face to face' een aantal van uw aannames de revue laten passeren.

Met vr gr
Pieter Cobelens

Terug